Andere routes rondom Leerdam
Detailroute Diefdijk - Linge
Onderdeel van de waterlinieroute
Deze route is de enige Waterlinieroute die niet hetzelfde begin-
en eindpunt kent. U kunt echter gebruik maken van de faciliteiten
van de NS op de stations Culemborg en Leerdam.
De tocht loopt voor een belangrijk deel over de reeds uit de dertiende
eeuw stammende Diefdijk langs de Linge. U fietst langs fort Everdingen,
fort Asperen en het fort aan de Nieuwesteeg en voorts langs het Werk
aan de Spoel en het Werk aan de Spoorbrug.
De waterkering bij de A2 is een fraai voorbeeld van een kunstwerk
dat zowel voor civiele doelen als voor militaire doelen ingezet kan
worden. Ook de fraaie maalsluis de Oude Horn mag u niet missen.
routebeschrijving
Diefdijk - Linge
Startpunt: NS-station Culemborg.
Deze route is ongeveer 35 kilometer lang. Een afkorting is mogelijk
door met de trein van Leerdam via Geldermalsen naar Culemborg terug
te keren.
Aan de westkant (de achterkant) van het station gaat u een paar honderd
meter naar het noorden, steekt rechtdoor de rotonde over de Otto
van Reesweg in en gaat aan het eind hiervan naar links de Goilberdingerdijk
op richting Fort Everdingen. Ongeveer 2 kilometer nadat u de Goilberdingerdijk
bent opgereden komt u langs het Werk aan de Spoel. Een kilometer
na het Werk ligt Fort Everdingen.
Let op het natuurontwikkelingproject in de uiterwaarden. Een aantal
groepsschuilplaatsen is in dit project opgenomen.
Het werk aan het Spoel diende ter verdediging van de inundatiesluis
van waaruit het zuidelijke gebied onder water werd gezet. Verder
kon de Lekdijk worden bestreken. Deze inundatiesluis lag vóór
het werk aan de oostkant, maar is helaas gesloopt.
Fort Everdingen diende, samen met Fort Honswijk aan de noordkant
van de Lek, ter verdediging van het belangrijke Lekacces. Bij de
Lek ligt een inundatiesluis met een inundatiekanaal. In de fortgracht
ligt een sluisbeer. Verder ligt er nog een damsluis aan de zuidkant
van het fort. Al deze voorzieningen dienden voor de toevoer van het
inundatiewater in het gebied tussen de Lek en de Linge. De oorspronkelijk
uit de tweede helft van de dertiende eeuw daterende Diefdijk fungeerde
als inundatiekering. Vanaf de dijk kunt u naar de sluis aan de Lek
lopen.
Bij Fort Everdingen gaat u linksaf de Diefdijk op.
Langs de Diefdijk ligt een groot aantal groepsschuilplaatsen en de
restanten van een paar mitrailleurkazematten.
Het meest opmerkelijke object is echter de beweegbare waterkering
waarmee men de A2 kan afsluiten bij wateroverlast. Deze civiele kering
had ook een militaire functie als damsluis in de Waterlinie. De kering
wordt ieder jaar nog getest op functioneren. Het acces gevormd door
de A2 wordt afgegrendeld door twee kazematten ten noorden van de
A2.
Na ongeveer 7 kilometer kruist u het spoor.
Hier ligt het werk aan de Spoorbrug bij de Diefdijk. Dit werk diende
voor de verdediging van het acces gevormd door de spoorlijn Geldermalsen-Leerdam.
Bij het werk lagen twee zijdelings uitzwenkbare kraanbruggen. Een
daarvan is nog intact.
Na het spoor gaat u na 500 meter bij de rotonde rechtdoor.
Direct na de rotonde ligt links van de weg de fraaie maalsluis de
Oude Horn.
Ongeveer 100 meter na de rotonde gaat u linksaf de Meerdijk op.
Let op de groepsschuilplaatsen en de overblijfselen van enkele mitrailleurkazematten.
Deze kazematten, zogenaamde koepelkazematten, grendelden de weg Asperen-Acquoy
af. De Duitsers hebben in de Tweede Wereldoorlog de metalen koepels
uit deze kazematten gesloopt om het metaal voor andere doeleinden
te kunnen hergebruiken. Hiertoe werd vaak gebruik gemaakt van springstoffen.
Als gevolg hiervan zijn de betonnen overblijfselen van deze kazematten
vaak zwaar beschadigd. Om een idee te krijgen van een koepelkazemat
dient u Fort Vechten te bezoeken. Hier ligt een bijna geheel gerestaureerde
koepelkazemat.
Aan het einde van de Meerdijk komt u bij de sluizen van Asperen.
Via de waaiersluizen in de linker- en rechteroever (gezien vanuit
de stroomrichting) kon het inundatiewater afkomstig uit de Linge
respectievelijk op het gebied ten noorden van de Linge en het gebied
ten zuiden van de Linge worden gebracht.
Fort Asperen en de noordelijke waaiersluis zijn te bereiken door
aan het eind van de Meerdijk linksaf te gaan. Fort Asperen diende
voor de afgrendeling en de bescherming van het acces gevormd door
de Linge, de achter het fort gelegen waaiersluis en de waaiersluizen
in de Linge zelf.
Fort Asperen is een van de weinige forten van de Waterlinie met een
publieke functie. Naast ruimtes voor kunstmanifestaties kan er als
onderdeel van de huidige kunstmanifestatie worden overnacht. Verder
is er een gelegenheid voor eten en drinken.
Na de sluizen bij Asperen gaat u de kaarsrechte Nieuwe Zuiderlingedijk
op. Deze gaat na ongeveer 3,5 kilometer over in de Zuiderlingedijk.
Direct aan het begin ziet u haaks op de dijk een batterij liggen
met goed herkenbare emplacementen.
Langs deze dijk ligt een groot aantal moeizaam in het groen te ontwaren
groepsschuilplaatsen uit de Tweede Wereldoorlog. Aan het einde van
de dijk ligt nog een duikersluis.
Na ongeveer 1 kilometer gaat u richting het Lingebos linksaf de dijk
af de Molenweg in. Na een paar honderd meter slaat u linksaf de Landscheiding
op. U fietst deze helemaal af tot aan de provinciale weg, gaat hier
naar rechts en meteen weer naar links de Nieuweweg in. Aan het einde
gaat u naar links en vervolgens naar rechts de Gasthuisweg in. Vervolgens
weer naar links de Nieuwesteeg in.
NB. Indien u de Molenweg helemaal affietst, de A15 oversteekt, bij
de kruising naar rechts gaat en vervolgens naar links de Dalemse
Zeiving op, komt u uit bij Fort Vuren, gelegen aan route 7.
U fietst nu dwars door een inundatiegebied. Het gebied tussen Linge
en Waal kon geheel worden geïnundeerd. Alleen de rivieren, dijken
en een paar wegen bleven droog. Aan het einde van de Nieuwe Weg ziet
u recht vooruit de toren van de kerk van Asperen. Iets meer naar
het oosten kunt u de contouren van het groen van fort aan de Nieuwesteeg
met enige moeite ontwaren.
Aan het einde wederom naar links. U fietst recht op Fort aan de Nieuwesteeg
af. Na 200 meter gaat u naar rechts.
Fort aan de Nieuwesteeg diende voor de verdediging van het acces
gevormd door de Linge en de Zuider Lingedijk.
Aan het einde van deze weg gaat u linksaf de Lingedijk op en fietst
naar Asperen.
Vlak voordat u op de kruising met de Nieuwe Zuider Lingedijk komt,
fietst u door de Wapenplaats bij Asperen, een aarden werk en vervolgens
passeert u een waaiersluis. De Wapenplaats diende ter verdediging
van de daarachter gelegen waaiersluis en van de Lingedijk. De weg
loopt tegenwoordig recht door de Wapenplaats heen.
Vanaf de sluizen fietst u over de Meerdijk en Diefdijk weer terug
naar Culemborg. Als u direct na het spoor naar links gaat komt
u uit bij het NS-station van Leerdam.
Bron: hollandsewaterlinie.nl
Het Schoonrewoerdse wiel aan de Diefdijk
'Eén van de allermooiste is die van Schoonrewoerd aan den Diefdijk’.
Zo begint Thijsse in WAAR WIJ WONEN zijn beschrijving van het Schoonrewoerdse
wiel. Het wiel ligt in het gebied met de fraaie naam de Vijfheerenlanden,
nog net in de provincie Zuid-Holland, ongeveer halverwege Zijderveld
en Leerdam. De Diefdijk diende ooit als bescherming van het land van
Zuid-Holland tussen rivieren als de Betuwe overstroomd raakte. In 1573
faalde deze bescherming en brak de dijk door met als resultaat het
Schoonrewoerdse wiel. Thijsse bespreekt het wiel, dat ook wel het Wiel
van Bassa wordt genoemd, in lovende termen. Hij beschrijft het als
niet alleen het mooiste, maar ook het grootste wiel in Nederland.
Een wiel
Maar wat is een wiel eigenlijk? Een wiel is een water dat ontstaan
is na een doorbraak van een rivierdijk. Ze hebben meestal een beperkte
oppervlakte, maar kunnen wel tot 25 meter diep zijn. Langs de grote
rivieren kunnen we vele wielen aantreffen, even zovele getuigen dus
van dijkdoorbraken. Alleen al in de Betuwe treffen we een flink aantal
wielen aan: het Galgenwiel bij Asperen, het wiel (dat hier een waai
heet) bij Zijderveld en de wielen bij Elden, Ochten en Ingen. Wielen
zijn over het algemeen niet alleen van betekenis door hun fraaie landschappelijke
karakteristieken, maar zijn vaak ook uit oogpunt van natuurwaarde waardevol.
Eén van de fraaiste is inderdaad het Schoonrewoerdse wiel. In
1982 en opnieuw in 2002 bezochten wij het wiel. En inderdaad, het is
prachtig. Het lijkt alsof de tijd er aan voorbij is gegaan. Het Schoonrewoerdse
wiel is tegenwoordig een natuurgebied. Het gebied, groot zo’n
13 ha, is in het bezit van het Zuid-Hollands Landschap. Het is, behoudens
een wandelroute, niet toegankelijk.
Een weergaloos landschap
De tocht naar het wiel toe alleen al is de
moeite waard. Neem hiervoor de toegangsroute vanuit het noorden,
dus vanaf de autoweg A2. U rijdt dan over de Diefdijk. Deze ligt
hoog boven het landschap en geeft een fraai uitzicht op de omgeving.
Bij het wiel aangekomen, gaat u met de fiets of lopend tegen de klok
in om het wiel heen. Doe dat bijvoorbeeld in november bij stormachtig
herfstweer, zoals wij deden. Ten slotte komen we hier niet voor de
bijzondere bloemen, maar voor een majestueus, wijds landschap. Loodgrijze
luchten met af en toe slagregens en dan weer felblauwe opklaringen
maakt dit landschap weergaloos: de felblauwe lucht met grote hagelwitte
wolken die in het water van het wiel weerspiegeld worden Waar de
Diefdijk naar links afbuigt, gaat we rechts naar beneden. Het eerste
huis is de boerderij waar ooit de familie Bassa woonde. Voorlopig
wordt het wiel het meest van de tijd aan het oog onttrokken door
de riante huizen en bijbehorende percelen. Slechts af en toe kunnen
we een glimp van het wiel opvangen. Aan de westkant waar de weg afbuigt
naar het dorp Schoonrewoerd, loopt langs de boerderij een pad dat terug
naar het wiel voert. Wie met de auto is, kan hier zijn auto kwijt op
een piepklein parkeerplaatsje. Na enige tijd zien we aan de linkerkant
een boomgaard. Deze is zo te zien vrij toegankelijk. Verder loopt het
pad nu vlak langs het wiel en krijgen we een mooi uitzicht op de boerderij
aan de overzijde waar de wandeling begonnen is.
Het mooiste
Het mooiste is echter het laatste gedeelte, als we weer
omhoog gaan de Diefdijk op. We zijn nu aan de oostkant van het wiel.
De hoge ligging van de Diefdijk maakt dat we een fraai uitzicht op
het wiel hebben. Het is hier dat we de schoonheid van het wiel in
volle omvang kunnen bewonderen. Met de blauwe lucht, de grote wolken
en achter ons de koeien kunnen we ons even zeventig jaar terug in
de tijd wanen. Het is terecht dat Thijsse zegt dat dit het mooiste
wiel van Nederland is. Het gezichtspunt van de oorspronkelijke opname
uit WAAR WIJ WONEN bevindt zich nu op privé terrein, namelijk
de boerderij waar ooit de familie woonde aan wie de naam van het
wiel is ontleend, de familie Bassa. Dit is de plaats die op de kaart
met ‘1’ is aangegeven.
Bron: inzichten.nl
|
